Czym jest ortodoncja?

Ortodoncja to dziedzina stomatologii zajmująca się diagnostyką, leczeniem wad zgryzu i nieprawidłowości zgryzu oraz różnego rodzaju wad szczękowo twarzowych, także w obrębie stawów skroniowo żuchwowych. Nazwa pochodzi od greckich słów orthos – prosty oraz odus – ząb. W leczeniu ortodontycznym stosuje się często aparaty ortodontyczne różnego typu, w tym aparaty ruchome i aparaty stałe, które korygują wady zgryzu. Specjalistą, który zajmuje się tą dziedziną stomatologii, jest ortodonta.

Rodzaje wady zgryzu, które obejmuje leczenie ortodontyczne

Współczesna ortodoncja ze względu na płaszczyzny przestrzenne oraz oferowane usługi ortodontyczne wyróżnia trzy rodzaje wad zgryzu. Są to:

• wady poziome występujące pomiędzy górnym a dolnym łukiem zębowym (zgryz otwarty, zgryz głęboki),
• wady pionowe, gdzie zaburzeniu ulega położenie dolnego łuku zębowego względem górnego. Są to wady dotylne, czyli tyłozgryz i tyłożuchwie oraz wady doprzednie, takie jak przodozgryz i przodożuchwie,
• wady poprzeczne z zachodzeniem na siebie zębów górnych i dolnych na różne sposoby.To m.in. zgryz krzyżowy, zgryz przewieszony lub boczne przemieszczenie żuchwy.

Efekty leczenia ortodontycznego

Dzięki zastosowaniu leczenia ortodontycznego zarówno u osób dorosłych, jak i dzieci znacznej poprawie ulega estetyka uśmiechu, rysy twarzy, ale też możliwe jest skorygowanie wad wymowy. Leczenie ortodontyczne umożliwia utrzymanie higieny jamy ustnej w dokładniejszym stopniu, co zapobiega powstawaniu ubytków i pojawianie się próchnicy.

Wczesne zdiagnozowanie i zastosowanie aparatu ortodontycznego na zęby pozwala na zatrzymanie postępu ich niewłaściwej wzajemnej relacji, dzięki czemu leczenie będzie mniej skomplikowane i potrwa znacznie krócej. Dlatego tak ważne jest jak najwcześniejsze rozpoznanie wszelkich wad w obrębie szczęki, szczególnie u dzieci i u pacjentów, którym zależy na utrzymaniu pięknego uśmiechu.

Wśród efektów leczenia wymienić można również ustąpienie innych dolegliwości, takich jak przewlekłe bóle głowy spowodowane niewłaściwym ułożeniem struktur w jamie ustnej. Leczenie ortodontyczne pomaga zapobiec nadmiernemu ścieraniu się zębów i obnażaniu szyjek zębowych. Gwarantuje też uniknięcie utraty zębów wskutek zaawansowanego rozwoju wady zgryzu.

Jakie aparaty ortodontyczne stosuje się w leczeniu wad zgryzu?

Wśród stosowanych aparatów ortodontycznych ortodonta stosuje aparaty stałe oraz ruchome.

Aparat ortodontyczny stały mocowany jest do zębów przy użyciu zamków ortodontycznych. Przymocowuje się do nich specjalne łuki ortodontyczne w postaci metalowych drutów. W procesie leczenia ortodonta może zastosować też z inne typy aparatu. Możliwe jest użycie takich konstrukcji jak aparat stały w wersji estetycznej z zamkami porcelanowymi lub kompozytowymi, lub lingwalny, który jest niewidoczny, a mocowanie aparatu znajduje się od wewnętrznej strony zębów pacjenta.

Piękny uśmiech u pacjentów uzyskać można również w związku z leczeniem, w którym stosuje się aparaty ruchome. Taki aparat można wyjmować np. podczas mycia zębów czy spożywania posiłków. To często stosowane rozwiązanie w przypadku małego pacjenta. Wśród aparatów ortodontycznych ruchomych wyróżnia się konstrukcje mechaniczne w postaci aktywnej, ale też aparaty mechaniczno-czynnościowe oraz czynnościowe.

U dorosłych można zastosować też nowoczesne aparaty nakładkowe Invisalign, które stają się coraz bardziej popularne. To również korzystne rozwiązanie estetyczne, dzięki któremu pacjent nie odczuwa aż tak procesu leczenia.

Jak przebiega wizyta u ortodonty?

Pierwszym krokiem przed podjęciem leczenia jest wizyta konsultacyjna, podczas której ortodonta zapoznaje się ze stanem zębów pacjenta, przeprowadza wywiad i badanie jamy ustnej. Dokonuje też wstępnej oceny zgryzu i stara się ustalić przyczyny występujących dolegliwości. W tym celu ortodonta pyta też o nawyki danego pacjenta, co może ułatwić rozpoznanie powodu nieprawidłowości ułożenia zębów. To szczególnie ważne w przypadku dzieci, u których wady zgryzu mogą być spowodowane m.in. przez ssanie kciuka czy obgryzanie paznokci.

Przed rozpoczęciem właściwego leczenia wykonywane są również zdjęcia RTG, a także może zostać zlecona tomografia komputerowa szczęki, fotografie wewnątrz lub zewnątrz ustne oraz pełen skan uzębienia. Pozwoli to dobrać najwłaściwszą metodę leczenia, dzięki której możliwe będzie przywrócenie właściwego stanu zębów.

Leczenie, które zastosuje ortodonta, wymaga okresowej kontroli, dlatego niezbędne są wizyty kontrolne, podczas których specjalista szczegółowo ogląda zęby, zmienia ustawienie aparatu ortodontycznego i wydaje kolejne zalecenia. Po leczeniu ortodontycznym ortodonta stosuje zazwyczaj leczenie retencyjne, dzięki któremu możliwe jest ustabilizowanie otrzymanego efektu, a zęby uzyskują prawidłowe ułożenie na stałe.

W przypadku występowania nieprawidłowości w obrębie zębów i jamy ustnej ważne jest, jak najszybsze udanie się do specjalisty, aby zapobiec rozwojowi wady. W tym celu należy zawsze wybierać placówki sprawdzone i renomowane, gdzie przyjmują wykwalifikowani i doświadczeni specjaliści.