Czym jest recesja dziąseł? Jak leczy się cofanie dziąseł i czy można to odwrócić?

Z problemami stomatologicznymi zmaga się wysoki odsetek społeczeństwa. Prawdopodobnie każdy z nas, przynajmniej raz w życiu, doświadczył leczenia w gabinecie dentystycznym. Niestety, nie zawsze pojedyncza wizyta wystarczy do szybkiego pozbycia się problemu. Może się zdarzyć, że przyczyną bólu zębów, dyskomfortu w obrębie jamy ustnej lub krwawienia dziąseł jest poważna choroba, taka jak recesja dziąseł.

Konsekwencje nieleczonej recesji mogą prowadzić do dużych problemów zdrowotnych, nawet do utraty zębów. Jak rozpoznać recesję dziąseł? Jakimi metodami można zahamować jej postęp i kto jest w grupie ryzyka?

Co to jest recesja dziąseł?

Recesja dziąseł to choroba jamy ustnej, w której dochodzi do stopniowego cofania się dziąseł, a w konsekwencji odsłonięcia szyjki zęba i korzeni zębowych. Wraz z upływem czasu, może dojść do widocznego obniżenia linii dziąseł, wydłużenia zębów, a w efekcie nawet ich wypadnięcia.

Cofające się dziąsła mogą pojawić się u osób w każdym wieku, ale znacznie częściej dotyczy osób starszych, pacjentów ortodontycznych i zaniedbujących zdrowie jamy ustnej. Recesje dziąseł pojawia się nawet u co drugiej osoby przed 64. rokiem życia.

Recesja dziąseł może występować w obrębie jednego lub wielu zębów, najczęściej kłów i przedtrzonowców. Choć nie da się całkowicie cofnąć postępów choroby, odpowiednio wczesne zauważenie objawów i podjęcie leczenia daje duże szanse na zatrzymanie jej rozwoju.

Przyczyny recesji dziąseł

Najczęstszą przyczyną pojawienia się recesji dziąseł są czynniki zewnętrzne — niewłaściwa higiena jamy ustnej, zbyt mocne mycie zębów oraz urazy mechaniczne. Zła technika szczotkowania oraz zbyt twarde włosie szczoteczki może prowadzić do uszkodzenia tkanek dziąsłowych, rozwoju stanu zapalnego, krwawień i cofania się dziąseł.

Z drugiej strony, myjąc zęby niedokładnie, stosując niewłaściwą metodę lub pomijając nitkowanie, również możemy przyczynić się do rozwoju choroby. Sama szczoteczka nie jest w stanie dotrzeć do wąskich przestrzeni międzyzębowych lub pod dziąsła, gdzie lubią gromadzić się bakterie i płytka nazębna. Może to prowadzić zarówno do krwawienia, jak i powstawania kamienia nazębnego.

U osób, które nie dbają o regularne wizyty u stomatologa, nie poddają się higienizacji i usuwaniu kamienia, ryzyko pojawiania się stanów zapalnych dziąseł, zapalenia przyzębia oraz rozwoju paradontozy rośnie. Zapalenie przyzębia jest przyczyną tworzenia się tzw. kieszonek dziąsłowych, prowadzących do rozchwiania, a w przyszłości wypadania zębów.

Poza tym recesja dziąsła może być powodowana przez nałogowe palenie papierosów. Substancje zawarte w tytoniu prowadzą do podrażnienia tkanek dziąsłowych, zmniejszenia ukrwienia i wysuszenia śluzówki jamy ustnej.

Na rozwój recesji dziąseł może mieć także wpływ bruksizm, którego objawy to m.in. nieświadome zgrzytanie zębami oraz nadmierne nawykowe zaciskanie zębów.

Ostatnia grupa przyczyn to czynniki genetyczne. Recesja dziąseł może być efektem wad zgryzu, zbyt cienką i delikatną strukturą dziąsła lub wadami w jego budowie.

Objawy recesji dziąseł

W skutecznej terapii niezwykle istotne jest wczesne zauważenie pierwszych objawów recesji dziąseł lub chorób przyzębia i konsultacja ze specjalistą. W jaki sposób rozpoznać recesję dziąseł na jej początkowym etapie? Zaniepokoić nas powinno:

• krwawienie lub częste zapalenia dziąseł,
• pieczenie lub ból odczuwany podczas mycia zębów, jedzenia i picia,
• pojawienie się nadwrażliwości zębów na dotyk i zmiany temperatury,
• widoczne obniżenie linii dziąseł i odsłonięcie szyjek, a nawet korzeni zębów,
• zmiana kształtu i obrzęk dziąseł w okolicy szyjki zęba,

w przypadku zaawansowanego stadium recesji dziąseł zęby mogą stać się bardziej ruchome.

Jak leczyć recesję dziąseł?

Każdy niepokojący, niecodzienny objaw związany z zębami, powinien zostać skonsultowany z dentystą, który dokładnie przebada jamę ustną i oceni kondycję dziąseł. Należy zwrócić szczególną uwagę na przejawy ewentualnej choroby, takie jak krwawienie dziąseł, nadwrażliwość zębów, ból dziąseł lub zmiana ich kształtu. Jeśli stomatolog uzna, że istnieje prawdopodobieństwo rozwoju parodontozy, skieruje nas do periodontologa.

Leczenie recesji dziąseł jest zazwyczaj dość złożonym i długotrwałym procesem. W zależności od stopnia zaawansowania objawów i indywidualnego przypadku specjalista może zaproponować mniej inwazyjne, jak i zaawansowane techniki leczenia, włącznie z przeszczepem dziąsła.

To, co możemy zrobić samodzielnie, to prawidłowa higiena jamy ustnej, regularne usuwanie kamienia nazębnego poniżej linii dziąseł w gabinecie stomatologicznym i używanie specjalistycznych past do zębów.

Przebieg recesji dziąseł

Początkowy rozwój choroby przebiega bardzo powoli i może dawać łagodne, łatwe do przeoczenia objawy, takie jak lekkie zaczerwienienie, obrzęk dziąseł lub niewielkie ich krwawienie podczas szczotkowania zębów. Możemy również odczuwać nieprzyjemny zapach z ust.

Jeśli zignorujemy pierwsze objawy recesji i nie podejmiemy odpowiednio wcześnie leczenia, choroba może się nasilać. Dziąsła zaczną się stopniowo cofać, prowadząc do odsłonięcia korzenia zęba. W tym stadium choroby możemy doświadczać bólu zębów, nadwrażliwości podczas picia gorących i zimnych napojów lub jedzenia, a także powiększanie się przerw między zębami.

Zaawansowany etap choroby prowadzi do znacznego zniszczenia kości i ubytków tkanki dziąsłowej, co w skrajnych przypadkach prowadzi do utraty zębów. Odczuwalny ból i dyskomfort w jamie ustnej związany ze stanem zapalnym, może powodować duże problemy z jedzeniem i mówieniem.

Metody leczenia recesji

Wybór metod leczenia recesji dziąseł zależy od stopnia zaawansowania choroby. W początkowych etapach, gdy choroba jest łagodna, leczenie jest stosunkowo proste i opiera się głównie na pilnowaniu codziennej higieny jamy ustnej i wizytach u stomatologa, który usunie gromadzącą się płytkę nazębną.

Z łagodną recesją dziąseł można walczyć, stosując skaling i piaskowanie, czyli mechaniczne usuwanie płytki nazębnej i kamienia z powierzchni zębów.

Inną metodą jest przeprowadzenie kiretażu zamkniętego lub otwartego, który pozwala na pozbycie się kamienia poddziąsłowego i tkanek zmienionych chorobowo. Jest to technika służąca do wczesnej prewencji rozwoju parodontozy. Najlepsze rezultaty przynosi kilkukrotne powtórzenie zabiegu. Lekarz może także zastosować pokrycie recesji dziąsła materiałem kompozytowym.

W bardziej zaawansowanych przypadkach konieczne może być wykonanie zabiegu chirurgicznego. Zabiegi takie jak przeszczep dziąsła, chirurgiczne uzupełnienie ubytków w kości lub zastosowanie techniki przysłony korzeniowej mogą pomóc w poprawie stanu dziąseł.

Jeśli recesja jest spowodowana niewłaściwym ustawieniem zębów, znaczną poprawę może przynieść odpowiednio dobrane leczenie ortodontyczne.