Wady zgryzu – rodzaje, przyczyny i metody leczenia

Wady zgryzu mogą obejmować zarówno zęby górne, jak i zęby dolne. W obu przypadkach występowanie nieprawidłowości zębowych może dotyczyć zębów mlecznych oraz stałych niezależnie od wieku Pacjenta. W każdym przypadku jednak bardzo ważne jest, aby wada zgryzu została możliwie jak najszybciej zdiagnozowana i skorygowana. Nieleczone wady zgryzu powodują wady wymowy, uszkodzenie błony śluzowej warg, są źródłem podrażnień i dolegliwości bólowych w jamie ustnej. Mogą też mieć wpływ na niedorozwój żuchwy czy obniżone napięcie mięśni warg. Co warto wiedzieć o wadach zgryzu i jak je leczyć?

Czym są wady zgryzu i dlaczego trzeba je leczyć?

Wada zgryzu definiowana jest jako odchylenie od prawidłowego ułożenia zębów górnych i dolnych uznawanych za normę biologiczną. Kwestia ta obejmuje zarówno dolne i górne zęby, jak i układ kostny i wzajemną relację pomiędzy tymi elementami.

Dzięki posiadaniu prawidłowego zgryzu możliwe jest właściwe rozcieranie i gryzienie pokarmów, zachowanie odpowiedniej higieny jamy ustnej, utrzymanie właściwych napięć mięśni wewnątrz jamy ustnej czy prawidłowa nauka mowy i artykulacji głosek. Wady zgryzu mogą te czynności zaburzać, a także być przyczyną różnych dolegliwości bólowych, w tym np. głowy. Profilaktyka wad zgryzu jest zatem kluczowa u osób, które mają zgryz prawidłowy. W przypadku wszelkich odchyleń od normy niezbędne jest natomiast leczenie ortodontyczne.

Rodzaje wad zgryzu

Ze względu na miejsce występowania, kierunek i charakter nieprawidłowości można wyróżnić różne rodzaje wad zgryzu. Są to wady poprzeczne, wady przednio tylne oraz wady pionowe.

Do poprzecznych wad zgryzu zalicza się:

• zgryz krzyżowy – występuje, gdy zęby dolne zachodzą na zęby górne (np. siekacze). To sytuacja odwrotna niż prawidłowy zgryz i spowodowana jest najczęściej zbyt wąską szczęką górną,
• zgryz przewieszony – to sytuacja, w której górna szczęka jest zbyt szeroka w stosunku do szczęki dolnej. Wówczas boczne zęby górne zachodzą na boczne dolne zęby.

Wady przednio tylne to:

• tyłozgryz – najczęściej występująca wada zgryzu, w której dolny łuk zębowy jest cofnięty w sposób nadmierny w stosunku do górnego. Często oba łuki zębowe w tym przypadku oddziela przerwa. Jeżeli jednak tej przerwy nie ma i tyłozgryz występuje w nasilonej postaci, górne siekacze są przechylone,
• przodozgryz – to wada zgryzu odwrotna do tyłozgryzu i polega na nadmiernym wysunięciu dolnego łuku zębowego względem łuku górnego. Wady zgryzu tego typu często występują ze względu na czynniki genetyczne.

Wady pionowe określane też jako góra-dół to:

• zgryz otwarty – pomiędzy zębami dolnymi a górnymi widoczny jest prześwit i nie stykają się one ze sobą. Zgryz otwarty często powoduje defekt estetyczny twarzy w postaci wypukłości i wydłużenia jej dolnej części,
• zgryz głęboki – górne zęby zachodzą na zęby dolne w ok. 2/3 ich wysokości. Powoduje to skrócenie pionowe twarzy i pojawienie się poprzecznego wcięcia pomiędzy wargą a brodą. Zgryz głęboki jest zjawiskiem odwrotnym do zgryzu otwartego.

Powyższe wady zgryzu to nie jedyne nieprawidłowości zębowe. Jednocześnie mogą jeszcze występować stłoczenia zębów, przez co z powodu braku miejsca uzębienie obraca się, nachodzi na siebie i w efekcie występują tzw. krzywe zęby. Popularnym zjawiskiem jest też szparowatość (zęby odseparowane), czyli zjawisko odwrotne do stłoczenia, w którym zęby nie stykają się ze sobą.

Wady zgryzu – przyczyny występowania

Wady zgryzu mogą powstawać na skutek różnych czynników. Mogą to być przyczyny wewnętrzne oraz zewnętrzne.

Do przyczyn wewnętrznych zalicza się:

• czynniki genetyczne,
• schorzenia przebyte w czasie ciąży, które spowodowały powstanie wad zgryzu u dzieci,
• choroby zakaźne,
• krzywicę,
• nieprawidłowości wewnątrzwydzielnicze.

Do przyczyn zewnętrznych można zaliczyć:

• urazy w czasie ciąży,
• ucisk wewnątrzmaciczny,
• wadliwe ułożenie płodu,
• problemy przy porodzie,
• niewłaściwe układanie niemowlęcia i nieprawidłowe nawyki podczas karmienia,
• wady tkanek miękkich jamy ustnej niemowlęcia,
• poród kleszczowy, twarzyczkowy.

Ponadto wadę zgryzu mogą spowodować także inne czynniki, które często są przyczyną pojawiania się nieprawidłowości u dzieci, u których występują zęby mleczne, ale też dzieci starszych i osób dorosłych. Do tego typu przyczyn można zaliczyć:

• ssanie kciuka,
• ssanie warg i policzków,
• oddychanie przez usta,
• ssanie źle skonstruowanego smoczka lub nieodpowiednio dobranego do wieku dziecka,
• bruksizm (zgrzytanie zębami),
• gryzienie nałogowe różnych przedmiotów (np. ołówków, długopisów),
• niewłaściwa pozycja snu,
• obgryzanie paznokci.

Wady zgryzu należy poddawać leczeniu i korygowaniu. Pozostawione bez interwencji ortodontycznej będą się pogłębiać i powodować dodatkowe problemy i dolegliwości. Często są to choroby przyzębia, niedorozwój szczęki, choroby dziąseł, ale też bóle stawów skroniowo żuchwowych i innych struktur w okolicy szczęki i żuchwy.

Ponadto niewłaściwie ułożone zęby przednie, problem z zębami górnymi czy nadmierne wysunięcie zębów dolnych i zaburzenia ich wzajemnych relacji widoczne są w rysach twarzy. Zauważalny jest brak prawidłowych proporcji czy asymetrie. Zapobiec temu może klasyfikacja wad zgryzu i aparat ortodontyczny.

Leczenie wad zgryzu u dorosłych i dzieci

Specjalistą, który leczy wady zgryzu, jest ortodonta. Zarówno u dzieci, jak i dorosłych w celu wyeliminowania wszelkich nieprawidłowości w ułożeniu zębów względem siebie i pozostałych struktur kostnych stosuje się aparaty ortodontyczne. Jeśli masz krzywe zęby, warto wybrać placówkę, które oferuje szeroki wybór rozwiązań.

Obecnie dostępne są innowacyjne technologie i aparaty, które można zdejmować, a ich codzienne noszenie nie jest uciążliwe czy niewygodne. Wady zgryzu leczone w ten sposób nie powodują też podrażnień górnej i dolnej wargi ani dziąseł. Prezentują się bardzo estetycznie i można zastosować warianty niemal niewidoczne.

Spośród dostępnych form leczenia wad zgryzu można też wybrać nowoczesne aparaty ortodontyczne, które korygują różnego rodzaju wady o wiele szybciej niż standardowe metalowe aparaty stałe. Dzięki temu Pacjenci mogą wyleczyć nawet zaawansowane problemy znacznie bardziej komfortowo i cieszyć się wymarzonym uśmiechem nawet po kilku tygodniach stosowania odpowiednio dobranego aparatu.