Aparat ortodontyczny – co powinieneś o nim wiedzieć?

Aparat ortodontyczny i korygowanie wad zgryzu mogą nie tylko poprawić estetykę Twojego uśmiechu i wygląd zębów, ale także zdrowie jamy ustnej. Przed decyzją dotyczącą założenia aparatu ortodontycznego warto zrozumieć, na czym polega proces leczenia, jaki jest jego przebieg oraz jakie korzyści i problemy może powodować. Z naszego artykułu dowiesz się, czego możesz się spodziewać podczas leczenia oraz zdobędziesz cenne informacje o tym, jakie są rodzaje aparatów ortodontycznych i jaki jest ich koszt. Zachęcamy do lektury!

Jakie są typy aparatów ortodontycznych?

Mówiąc o aparacie ortodontycznym, wyróżnić można dwie podstawowe grupy: aparat stały i aparat ruchomy. Najważniejsza różnica pomiędzy nimi jest taka, że stałe aparaty są zamocowane w jamie ustnej w taki sposób, że nie da się ich samodzielnie zdjąć.

Aparaty ortodontyczne ruchome stosowane są głównie u dzieci, u których nie zakończył się proces wymiany zębów mlecznych na stałe. W przeciwieństwie do aparatów stałych, wersje ruchome jednym ruchem można zdjąć z zębów. Zbudowane są z akrylowej płytki, którą umieszcza się na podniebieniu oraz korygujących drutów, klamer, śrub lub sprężyn. Aparaty zdejmowane najczęściej nosi się tylko na noc lub dodatkowo kilka godzin w ciągu dnia, zgodnie z zaleceniami lekarza.

W przypadku osób dorosłych, zęby zwykle koryguje się aparatem ortodontycznym stałym. Wyjątkiem są stosowane u dorosłych, cieszące się rosnącą popularnością ze względu na walory estetyczne, aparaty w formie przezroczystych nakładek. Podobnie jak ruchomy aparat ortodontyczny, ten model aparatu można łatwo zdjąć. Jest jednak różnica w czasie noszenia – powinno się z nich korzystać przez całą dobę, zdejmując jedynie do jedzenia, picia i mycia zębów.

Na rynku dostępnych jest wiele różnych typów aparatów, które różnią się wyglądem, materiałami, z których są wykonane oraz metodą działania. Jeśli chodzi o rodzaje stałego aparatu ortodontycznego, do najpopularniejszych należą:

• aparat ligaturowy – standardowy stały aparat ortodontyczny, który składa się z metalowych łuków, ligatur (gumek przyczepianych do powierzchni zębów) i zamków. Alternatywą dla osób, które chcą mieć bardziej estetyczny aparat niż aparat metalowy, są modele z zamkami ceramicznymi lub porcelanowymi. U alergików stosuje się aparaty stałe wykonane ze stopów tytanu;
• aparat samoligaturujący – w konstrukcji zamiast ligatur są zamki, dostępne w wersji metalowej lub estetycznej. Aparaty samoligaturujące mogą dawać szybsze efekty niż tradycyjne ligaturowe;
• aparat lingwalny – ma zamki, które umieszcza się od wewnętrznej strony zębów. Dzięki temu aparat jest praktycznie niezauważalny, jednak może powodować problemy z wyraźnym mówieniem, szczególnie na początku leczenia.

Wybór aparatu ortodontycznego uzależniony jest przede wszystkim od stopnia skomplikowania i rodzaju wady zgryzu. Kolejnymi aspektami, które należy wziąć pod uwagę możliwości finansowe i preferencje estetyczne. Konieczne jest też rozważenie indywidualnych potrzeb pacjenta. To, jaki aparat ortodontyczny wybrać, z pewnością powie Ci lekarz ortodonta prowadzący Twoje leczenie ortodontyczne.

Jak działa aparat ortodontyczny?

Aparat na zęby służy do korygowania wad zgryzu. Działa przez wywieranie stałego, delikatnego nacisku na zęby, co prowadzi do ich stopniowego przesunięcia do właściwej pozycji w łuku zębowym. Kości szczęki i zęby stałe są strukturami dynamicznymi, które pod wpływem działania sił mechanicznych mogą zmieniać swój kształt i ustawienie. Leczenie ortodontyczne polega na ustawieniu zębów w prawidłowej pozycji lub zmniejszeniu wady, jeśli jej całkowite wyleczenie jest niemożliwe.

Proces ten jest skomplikowany i długotrwały, ale w jego efekcie aparat ortodontyczny prostuje zęby. Możliwe jest również zniwelowanie nieprawidłowości zębowych oraz minimalizowanie stłoczenia zębów w jamie ustnej.

Jak długo trzeba nosić aparat na zęby?

Przed rozpoczęciem leczenia ortodontycznego i założeniem aparatu, lekarz poinformuje Cię, ile będzie trwało jego noszenie. W zależności od rodzaju i stopnia wady zgryzu, wieku pacjenta i indywidualnej reakcji, proces leczenia może trwać od kilku miesięcy do kilku lat.

Noszenie aparatu stałego w przypadku średnich wad najczęściej daje zadowalające efekty po mniej więcej dwóch latach. Aparat ortodontyczny ruchomy najczęściej używa się około roku. Różnica wynika przede wszystkim z młodszego wieku pacjentów stosujących ruchome aparaty, których kości są bardziej plastyczne i podatne na korekcję.

W leczeniu wad zgryzu za pomocą aparatu ortodontycznego może towarzyszyć również stosowanie innych metod. Szczególnie w przypadku poważnych wad zgryzu, konieczna może być interwencja chirurgiczna (najczęściej usuwa się zęby trzonowe). Po zakończeniu leczenia zwykle konieczne jest stosowanie przez jakiś czas tak zwanych retainerów, które zapobiegają nawrotom wad zgryzu.

Fakty i mity o aparatach ortodontycznych

Popularny mit mówi, że leczenia wad zgryzu nie warto prowadzić u osób dorosłych. Jednak aparat na zęby może działać u pacjentów w każdym wieku. W przypadku dorosłych stosuje się aparat ortodontyczny stały.

Faktem jest, że w przypadku noszenia aparatu ortodontycznego, konieczne jest szczególne dbanie o higienę jamy ustnej. Pomiędzy elementami aparatu mogą zbierać się cząstki jedzenia, które należy usuwać za pomocą specjalnych akcesoriów oraz płynów do płukania jamy ustnej. Ważne jest, aby czyścić aparat ortodontyczny po każdym posiłku. W trakcie leczenia ortodontycznego nie powinno się spożywać niektórych rodzajów pokarmów, na przykład orzechów i lepkich słodyczy.

Panuje również powszechny mit, że korygowanie zgryzu jest bardzo bolesne. Zarówno leczenie aparatem stałym, jak i ruchomym, na początku wywołuje dyskomfort i uczucie napięcia. Najczęściej ból jest jednak łagodny i ustępuje po przyzwyczajeniu zębów do aparatu. Dolegliwości można także łagodzić za pomocą specjalnych żeli przeciwbólowych.

Dlaczego warto nosić aparat ortodontyczny?

Proste zęby mają wpływ na wzrost pewności siebie i poprawiają samopoczucie, zachęcając do częstszego uśmiechania się. Korekcją wady zgryzu można osiągnąć jednak nie tylko wizualną poprawę uśmiechu, ale też inne korzyści. Zgryz w prawidłowej pozycji zapobiega nadmiernemu ścieraniu się zębów i problemom ze stawami skroniowo-żuchwowymi, poprawia efektywność żucia i ułatwia prawidłową wymowę. Sprzyja również eliminowaniu szkodliwych nawyków mających znaczenie dla ogólnego stanu zdrowia, takich jak oddychanie przez usta.

Aparaty ortodontyczne przynoszą wiele benefitów zdrowotnych i estetycznych, a nowoczesne technologie sprawiają, że leczenie jest bardziej komfortowe i dyskretne niż kiedykolwiek wcześniej. Regularne wizyty u ortodonty i przestrzeganie zaleceń lekarskich jest niezbędne, aby osiągnąć jak najlepsze rezultaty.