Kandydoza – objawy, przyczyny i skuteczne leczenie drożdżycy

Kandydoza to jedna z najczęstszych infekcji grzybiczych występujących u ludzi na całym świecie. Powodowana jest przez drożdżaki z rodzaju Candida, z czego najczęściej za zakażenie odpowiada Candida albicans. Choć grzyby tego typu naturalnie bytują w organizmie człowieka, w pewnych warunkach dochodzi do ich nadmiernego namnożenia, prowadząc do rozwoju choroby. Drożdżyca może dotyczyć wielu narządów – od jamy ustnej, przez przewód pokarmowy, aż po drogie rodne czy skórę. Poznaj przyczyny, objawy i sposoby leczenia kandydozy.

Czym jest kandydoza i skąd się bierze?

Kandydoza, znana również jako drożdżyca, to infekcja grzybicza wywołana przez grzyby z rodzaju Candida, z których najczęściej izolowanym patogenem jest grzyb Candida albicans. U większości ludzi grzyby te występują naturalnie w jelitach, jamie ustnej czy pochwie, nie powodując żadnych dolegliwości. Problem pojawia się, gdy dochodzi do namnażania się grzybów, najczęściej w wyniku zaburzeń odporności, stosowania antybiotyków czy zaburzeń mikroflory jelitowej.

Kandydoza może rozwijać się także po zabiegach chirurgicznych, w przebiegu chorób nowotworowych, przy żywieniu pozajelitowym, w przypadku cukrzycy, a nawet po przyjmowaniu diety bogatej w cukry proste i produkty o wysokim indeksie glikemicznym.

Najczęstsze objawy kandydozy

Objawy kandydozy różnią się w zależności od lokalizacji zakażenia, jednak do najczęstszych należą:

• Kandydoza jamy ustnej – występuje biały nalot i białe grudki na języku, podniebieniu i błonach śluzowych, którym może towarzyszyć pieczenie, obrzęk i nieprzyjemny smak w ustach.
• Kandydoza skóry – objawia się w fałdach skórnych jako zaczerwienienie, zaczerwienienie, świąd, sączenie i łuszczenie się naskórka.
• Kandydoza przewodu pokarmowego – może powodować bóle brzucha, zaparcia, wzdęcia, wymioty, a w skrajnych przypadkach prowadzić do utraty masy ciała.
• Kandydoza żołądka i jelit – częściej spotykana u osób z osłabioną odpornością, diagnozowana m.in. na podstawie obecności grzybów w próbce kału.
• Kandydoza kobiecych dróg rodnych – bardzo powszechna forma, której główne objawy to pieczenie pochwy, serowata wydzielina, świąd oraz dyskomfort przy oddawaniu moczu i współżyciu.

W niektórych przypadkach może dojść do poważniejszych postaci choroby, takich jak zakażenie krwi (kandydoza inwazyjna), zakażenie opon mózgowo-rdzeniowych, a nawet zapalenie płuc wywołane Candida.

Jak diagnozuje się zakażenie grzybicze?

Rozpoznanie kandydozy opiera się na wywiadzie lekarskim oraz wynikach badań. W zależności od lokalizacji wykonuje się:

• badania mikroskopowe wymazów z jamy ustnej, pochwy lub skóry,
• badania kału, gdy podejrzewana jest kandydoza jelitowa,
• badania krwi, zwłaszcza w przypadku podejrzenia zakażenia ogólnoustrojowego.

W diagnostyce często wykorzystuje się również testy serologiczne oraz posiewy na podłożach mikrobiologicznych, które pozwalają na identyfikację konkretnego rodzaju Candida i określenie jego wrażliwości na leki.

Leczenie kandydozy – co działa najlepiej?

Leczenie zakażenia drożdżakami zależy od lokalizacji infekcji i ogólnego stanu pacjenta. W leczeniu stosuje się leki przeciwgrzybicze doustne, miejscowe (maści, żele, czopki) lub dożylne – w przypadku ciężkich infekcji. Zastosowanie leków przeciwgrzybiczych takich jak flukonazol, nystatyna, ketokonazol czy itrakonazol przynosi zazwyczaj bardzo dobre rezultaty.

W przypadku zmian skórnych istotne jest również zachowanie suchości skóry i noszenie przewiewnych ubrań. U niemowląt często spotykaną postacią drożdżycy jest pieluszkowe zapalenie skóry, wymagające szczególnej higieny i odpowiednich maści.

W przypadku kandydozy układu pokarmowego lub kandydozy żołądka, poza lekami przeciwgrzybiczymi, warto również wspierać florę jelitową za pomocą probiotyków oraz zmienić dietę na ubogą w cukry proste.

Czy kandydozie można zapobiegać?

Choć całkowite uniknięcie kontaktu z grzybami Candida jest niemożliwe, istnieją skuteczne sposoby, by ograniczyć ryzyko zachorowania. Należy unikać nadmiernego stosowania antybiotyków, dbać o higienę jamy ustnej i skóry, utrzymywać zdrową dietę oraz kontrolować choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca. U osób z grupy ryzyka, np. chorych na nowotwory czy z obniżoną odpornością, należy stosować odpowiednią profilaktykę zgodnie z zaleceniami lekarza.

Kandydoza to choroba, która może przybrać różne postaci – od łagodnych zmian skórnych po ciężkie zakażenia ogólnoustrojowe. Objawy drożdżycy warto traktować poważnie i nie odkładać leczenia, szczególnie u osób z osłabionym układem odpornościowym. Szybka diagnoza i wdrożenie odpowiedniego leczenia pozwalają uniknąć powikłań i przywrócić równowagę mikroflory w organizmie.

Jak zapobiegać nawrotom kandydozy?

Choć leczenie kandydozy często przynosi szybkie rezultaty, problemem może być jej nawracający charakter. Aby zminimalizować ryzyko powrotu infekcji, niezwykle ważna jest profilaktyka. Bardzo ważną rolę odgrywa prawidłowa higiena, szczególnie w przypadku kandydozy jamy ustnej i kobiecych dróg rodnych. 

Należy również zwrócić uwagę na dietę – ograniczenie cukrów prostych i produktów o wysokim indeksie glikemicznym znacząco hamuje rozwój drożdżaków. Osoby podatne na zakażenia grzybicze powinny unikać nadmiernego stosowania antybiotyków bez wyraźnych wskazań oraz dbać o ogólną odporność organizmu. 

W niektórych przypadkach pomocne może być wdrożenie probiotykoterapii, która wspiera naturalną mikroflorę i utrudnia namnażanie się grzybów z rodzaju Candida. Regularne badania kontrolne, zwłaszcza u pacjentów przewlekle chorych, pozwalają wykryć infekcję na wczesnym etapie i szybko wdrożyć leczenie przeciwgrzybicze, zanim dojdzie do uogólnionego zakażenia.