Czym jest ropień zęba i jak sobie z nim poradzić?

Ropień zęba to kłopotliwa przypadłość, którą wywołują patogeny. Mikroorganizmy mają bardzo ważne zadanie w utrzymaniu prawidłowego krążenia materii w ekosystemach, zajmując odpowiednie miejsce w łańcuchu pokarmowym. Niektóre bakterie mogą nawet wytwarzać leki, ale niestety drobnoustroje bywają także szkodliwe, powodują choroby bakteryjne – w tym właśnie ropień zęba.

Co to dokładnie jest ropień zęba?

Ropień zęba lub ropień dziąsła to określenie stanu zapalnego zlokalizowanego w okolicy tkanek okołowierzchołkowych – czyli takich, które umieszczone są w obszarze wierzchołka korzenia zęba. Jest to część zakotwiczona w kości szczęki lub żuchwy. Ropień zęba definiowany jest jako ograniczony zbiornik, który powstaje na skutek dużych ubytków i zniszczeń okolicznych tkanek. Wnętrze ropnia wypełnione jest ropą – gęstym płynem.

Występują różne rodzaje ropni zęba, do których zalicza się zapalenie ostre i przewlekłe. To pierwsze wyróżnia się nagłym początkowym stadium i ma nasilone objawy, które w bardzo krótkim czasie skłaniają Pacjenta do wizyty w gabinecie stomatologicznym. W zależności od występowania na zdjęciu RTG zmian patologicznych w obszarze kości wokół zęba zapalenie dzieli się na pierwotne (w którym nie ma zmian w pantomogramie) oraz wtórne (z widocznymi w badaniach destrukcjami kości).

Ropień zęba – objawy

Najczęstszą przyczyną ropnia zęba jest występowanie i intensywne namnażanie się bakterii w kanale korzeniowym. Ze względu na typ objawów można wyróżnić m.in.:

• ropień okołowierzchołkowy,
• ropień podokostnowy,
• ropień podśluzówkowy.

W przypadku ropnia zęba okołowierzchołkowego pierwsze objawy to silny ból zęba i problemy z otwarciem ust. Często ma charakter samoistny, stały lub nasilający się w trakcie gryzienia. Objaw ten wzmaga pozioma pozycja ciała, a obecny obrzęk tkanek okolicznych na pewien czas deformuje rysy twarzy. Dodatkowo zwiększa się przepływ krwi nad objętym patologią obszarem, czemu towarzyszy uczucie gorąca. Chory ząb Pacjenta reaguje bólowo na próbę opukiwania.

Ropień przyzębny podkostnowy wyróżnia się podobnymi, ale ma bardziej charakterystyczne objawy o nasilonym przebiegu. Często występują także ogólne dolegliwości bólowe, dreszcze, złe samopoczucie. Zainfekowany ząb powoduje podwyższoną temperaturę ciała. Ostatnie stadium to przebicie ropnia do tkanek miękkich. To skutkuje redukcją dolegliwości bólowych, ale powoduje, że obrzęk okolicznych tkanek innych zębów się powiększa.

Ropień zęba może przebiegać bezobjawowo lub mieć dolegliwości bólowe o małym stopniu. Taki stan jest określany przewlekłym zapaleniem tkanek okołowierzchołkowych. Wtedy niezwykle ważna jest precyzyjna diagnostyka i wdrożenie właściwej terapii. Nieleczony ropień zęba może nie tylko skutkować rozprzestrzenieniem się drobnoustrojów na inne zęby i tkanki jamy ustnej. Wysięk ropny i wysiew bakterii do krwiobiegu jest często punktem wyjścia dla poważnych powikłań i schorzeń — infekcje zębopochodne, zapalenie płuc czy posocznica. Zbierający się pod okostną wysięk może również powodować odwarstwienia okostnej.

Jak powstają ropnie?

Zapalenie tkanek okołowierzchołkowych jest następstwem tworzenia się ropnia zęba i może mieć wiele przyczyn. Dzieli się je na dwie grupy — zakaźne i niezakaźne. Zakażenie bakteryjne to najczęstsza przyczyna problemów w obszarze tkanek wokół wierzchołka korzenia. To zarówno przyczyna ostrych, jak i przewlekłych stanów zapalnych.

Czasem miazgi zęba obumierają, a martwa tkanka jest bardzo podatna na zakażenia bakteryjne. Na skutek tego dochodzi do martwicy zgorzelinowej. Jeśli do zniszczonej miazgi dostaną się drobnoustroje, intensywnie się namnażają i produkują toksyny. Organizm broni się przed infekcją i wywołuje miejscowy stan zapalny. Drobnoustroje przedostają się przez ciągłość miazgi, kanał korzenia, do tkanek komory zęba. Napływające komórki układu odpornościowego powodują początkowo naciek zapalny, który przekształca się właśnie w ropień zęba.

Do przyczyn niezakaźnego zapalenia okołowierzchołkowego zalicza się urazy mechaniczne, chemiczne, termiczne i zapalenie miazgi. Powodem ropnia w jamie ustnej jest niewłaściwe przeprowadzenie zabiegów stomatologicznych lub stosowanie leków służących do niszczenia miazgi.

Przebieg leczenia

Leczenie ropnia jest dobierane do każdego Pacjenta indywidualnie w zależności od lokalizacji patologii, stanu ogólnego Pacjenta czy stopnia zaawansowania schorzenia. Na podstawie dokładnego wywiadu i analizy stanu zdrowia podopiecznego lekarz podejmie decyzję, jak leczyć ropień zęba. Jeśli silny ból powoduje loża ropnia, która wypełnia się cały czas cieczą i naciska okoliczne tkanki, wtedy częściowe nacięcie ropnia i usunięcie treści z jego wnętrza powoduje częściową ulgę. Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym.

Poważnym problemem jest uszkodzenie zębów i wyraźne rozwinięcie zakażenia. Stomatolog zaleci wtedy usunięcie zęba. Jeżeli Pacjent nie ma żadnych chorób współistniejących, a ząb przyczynowy w ocenie klinicznej rokuje na odzyskanie swoich funkcji, chirurg stomatolog może zaproponować leczenie kanałowe.

Nieleczone ropnie mogą skutkować destrukcją tkanek otaczających lub wysiewem bakterii w głąb organizmu. Dlatego tak ważna jest stomatologia zachowawcza w obrębie zęba zajętego przez stan zapalny. Pacjent może w trakcie wizyty liczyć także na wskazówki dotyczące dalszego leczenia.

Zalecenia

Ropień zęba w jamie ustnej nie może być leczony domowymi sposobami, ale stosując je, Pacjenci mają możliwość ulżenia sobie w dolegliwościach. Ból łagodzą chłodne okłady i płukanki na bazie wody utlenionej lub olejku z drzewa herbacianego.

Jeśli dalsze leczenie i domowe sposoby nie przynoszą efektów, wtedy lekarz może zalecić wdrożenie antybiotyków. Bakterie przedostają się do miazgi przez zmiany, jakie powoduje próchnica lub niewielkie ubytki zewnętrznej warstwy kości, torujące drogę do wnętrza zęba. Żeby nie pozwolić na rozwój zakażenia, warto pamiętać, aby często odwiedzać lekarza stomatologa.