Nawracające zapalenie jamy ustnej – przyczyny, jak sobie radzić?

Zapalenie jamy ustnej jest wyjątkowo nieprzyjemną i drażniącą dolegliwością, która wpływa na rozdrażnienie, niekomfortowe spożywanie potraw i picie płynów oraz ma szereg dokuczliwych i nieestetycznych objawów. Dolegliwości te mogą mieć różne przyczyny, przez co sposób radzenia sobie z nimi bywa nieco odmienny. W przypadku nawracających stanów zapalnych jamy ustnej dobrze jest wiedzieć, jak rozpoznawać poszczególne schorzenia i dlaczego się pojawiają, by móc sobie z nimi skutecznie poradzić oraz zapobiec ich powstawaniu w przyszłości.

Aftowe zapalenie jamy ustnej – najczęstszy rodzaj zapaleń

Stan zapalny błony śluzowej w obrębie jamy ustnej najczęściej spowodowany jest wystąpieniem tzw. aftozy, która objawia się występowaniem białych plam z czerwoną obwódką. Przyczyn tego zjawiska może być wiele. Ten typ dolegliwości pojawia się często nagle i wiąże się z występowaniem zróżnicowanych czynników. Wśród nich najczęściej wymienia się stres, stosowanie silnych środków w postaci past do zębów i płynów do płukania jamy ustnej zawierających laurylosiarczan sodu czy zbyt intensywne szczotkowanie zębów powodujące podrażnienia.
Aftowe zapalenie jamy ustnej może pojawić się również na skutek urazów i skaleczeń powstałych w związku z noszeniem aparatu lub protezy dentystycznej. Wśród przyczyn wymienia się często również wiele stanów chorobowych, takich jak celiakia, obecność bakterii Helicobacter pylori, nowotwory złośliwe, reakcje autoimmunologiczne, schorzenia jelit, układowe zapalenie naczyń krwionośnych, a nawet alergie na florę bakteryjną.
Aftowe zapalenie jamy ustnej pojawia się niekiedy również podczas stosowania chemioterapii, uczulenia na niektóre pokarmy, takie jak jajka, orzechy, truskawki itp., przy zaburzeniach odporności, wskutek wystąpienia PMS i zaburzeń hormonalnych wynikających z cyklu miesiączkowego oraz przy niedoborach żelaza, witaminy B12, cynku i kwasu foliowego. Aftowe zapalenie jamy ustnej bywa także następstwem błahych powodów, takich jak nieświadome ugryzienie się w policzek czy spożywanie ostrych lub kwaśnych potraw.
Aby pozbyć się aftowego zapalenia jamy ustnej, dobrze jest 2-3 razy dziennie stosować płukanie naparem z wody różanej, rumianku, szałwii, czerwonej koniczyny lub łopianu lekarskiego. Kojąco i dobrze działa też przyłożenie do zmiany aftowej przestudzonego woreczka świeżo zaparzonej herbaty.

Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej – jakie są jego przyczyny?

Innym typem dolegliwości jest tzw. opryszczkowe zapalenie jamy ustnej, które ma charakter wirusowy i wywoływane jest przez wirusa opryszczki zwykłej. Jest to dolegliwość, która objawia się bólem i obrzękiem dziąseł, ślinotokiem, brakiem apetytu i zaczerwienieniem. Niekiedy towarzyszy mu również podwyższona temperatura.
Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej najczęściej ma postać pęcherzyków wypełnionych płynem surowiczym. Najczęściej dostrzec je można w kącikach ust, na podniebieniu i wargach. Wskutek ich pęknięcia wewnątrz jamy ustnej pojawiają się owrzodzenia i nadżerki, które wywołują doskwierający ból.
Leczenie opryszczkowego zapalenia jamy ustnej wymaga skontaktowania się z lekarzem. Zażywanie doustnych leków przeciwwirusowych pozwoli na złagodzenie objawów i dolegliwości oraz skrócenie czasu występowania schorzenia. Leki te jednak nie eliminują przyczyny występowania choroby.

Skąd bierze się grzybicze zapalenie jamy ustnej?

Grzybicze zapalenie jamy ustnej wywołane jest przez uaktywnienie się drożdżopodobnego grzyba o nazwie Candida albicans. Schorzenie to często występuje w przypadku obniżonej odporności, zaburzeń hormonalnych i metabolicznych, przyjmowania antybiotyków, stosowania niewłaściwej diety, a także wskutek nieodpowiedniej higieny jamy ustnej, ubytków próchniczych w zębach czy wystąpienia urazów mechanicznych.
Aby wyleczyć grzybicze zapalenie jamy ustnej, należy stosować preparaty miejscowe zawierające w swoim składzie takie substancje, jak klotrimazol, mikonazol, nystatynę, chlorheksydynę 0,2% czy fiolet goryczki 1%. Związki te dostępne są w postaci preparatów do pędzlowania, roztworów do płukania, kremów, tabletek i żeli.

Zapalenie jamy ustnej u dziecka – co je powoduje?

Zapalenie jamy ustnej może występować również u dzieci i mieć charakter bakteryjny, wirusowy lub grzybiczy. Przyczyn tego stanu może być wiele, a wśród nich znajdują się również urazy mechaniczne czy bodźce termiczne. Jednym z powodów stanów zapalnych w obrębie jamy ustnej bywają też różne alergie, niedobory witamin, obniżona odporność oraz obecność innych schorzeń, takich jak choroby nerek, obturacyjna choroba płuc czy cukrzyca.
Zapalenie jamy ustnej u dziecka można leczyć z użyciem specjalnych sprayów i płukanek zawierających wyciągi z rumianku i szałwii. W przypadku nawracających stanów zapalnych należy zadbać o zmniejszenie spożywanej ilości cukru, zastosowanie zdrowej diety oraz właściwej higieny jamy ustnej.

Nawracające zapalenia jamy ustnej – jak im zapobiegać?

Nie od dziś wiadomo, że lepiej jest zapobiegać niż leczyć. By wyleczone zapalenie jamy ustnej nie powracało, należy zadbać o prawidłową higienę jamy ustnej i regularne szczotkowanie zębów, jak i języka z użyciem dopasowanej szczoteczki i właściwej pasty do zębów, niezawierającej substancji pianotwórczych.
Kluczowa jest również zdrowa dieta, bogata w nabiał, owoce i jarzyny. Ważne jest dostarczanie organizmowi witaminy B12, żelaza oraz cynku. Powinno się również ograniczyć węglowodany i zrezygnować z napojów gazowanych.
Ważne jest też pozbycie się nałogów, takich jak palenie papierosów. Dobrze jest również włączyć do codziennej higieny płukanie jamy ustnej płynami o działaniu przeciwgrzybiczym, przeznaczonymi do krwawiących dziąseł i występowania parodontozy. Dolegliwości, jakie wywołuje zapalenie jamy ustnej, warto złagodzić stosowaniem środków przeciwbólowych, takich jak paracetamol, doraźnym ssaniem kostek lodu łagodzących ból oraz unikaniu gorących, ostrych, pikantnych i słonych potraw.