Zęby mleczne – co warto o nich wiedzieć?

Zęby mleczne w okresie dziecięcym miał każdy z nas. Obecnie z tematem tym związanych jest wielu dorosłych mających podopiecznych, u których właśnie wypadają zęby mleczne. Niekiedy jednak zanim pojawią się w jamie ustnej zęby stałe, może wystąpić sporo problemów z uzębieniem. Jaka jest kolejność wypadania zębów mlecznych i co warto wiedzieć w związku z zębami mlecznymi?

Czym charakteryzują się zęby mleczne?

Mleczne zęby to pierwsze uzębienie człowieka. Zawiązki zębów mlecznych pojawiają się już na etapie życia płodowego i są one niezwykle istotne w rozwoju dziecka. Uzębienie mleczne odgrywa ważną rolę w uczeniu się żucia i rozdrabniania pokarmów, ale również mówieniu, czy mimice twarzy.

Pierwsze zęby dziecka są słabsze od zębów stałych. Mają cieńszą warstwę szkliwa, są mniej zmineralizowane i bardziej podatne na działanie kwasów i próchnicę. M.in. dlatego tak ważna jest higiena pierwszych zębów i regularne wizyty u stomatologa, a w razie konieczności podjęcie leczenia ubytków.

Charakterystyczne dla zębów mlecznych w jamie ustnej dziecka są dość duże przerwy pomiędzy nimi. Jest to stan prawidłowy, dzięki któremu możliwe jest zapewnienie odpowiednio dużego miejsca dla zębów stałych. Są one znacznie większe niż mleczaki. Korzeń zęba mlecznego również jest mniejszy niż stałego. Dlatego też częściej zdarza się ich wybicie lub uszkodzenie. Gdy u dziecka rosną zęby mleczne w komplecie, jednocześnie znajdują się już pod nimi zawiązki zębów stałych.

Ile zębów mlecznych ma dziecko i kiedy się pojawiają?

Standardowo u dzieci wyrasta 20 zębów mlecznych, po 10 w obu szczękach. Wśród nich znajdują się:

4 siekacze,
2 kły,
4 zęby trzonowe.

Nie można określić jednego konkretnego momentu w rozwoju dziecka, kiedy powinny pojawić się pierwsze zęby mleczne. Zależy to od wielu czynników, w tym predyspozycji genetycznych. Zazwyczaj jednak pierwsze mleczaki, którymi są dolne siekacze, można dostrzec pomiędzy 6., a 8. miesiącem życia. Następnie zazwyczaj w jamie ustnej pojawiają się kolejno:

pierwsze górne siekacze (8-12 miesięcy),
drugie górne siekacze (9-13 miesięcy),
drugie dolne siekacze (10-16 miesięcy),
górne pierwsze trzonowce (13-19 miesięcy),
dolne pierwsze trzonowce (14-18 miesięcy),
górne kły (16-22 miesiące),
dolne kły (17-23 miesiące),
dolne drugie trzonowce (23-31 miesięcy),
górne drugie trzonowce (25-33 miesiące).

Kolejność wypadania zębów mlecznych – czy zawsze jest taka sama?

Wypadanie zębów mlecznych zależy nie tylko od uwarunkowań genetycznych, stosowanej diety, ale również płci dziecka. U dziewczynek następuje szybciej. Wpływ na wypadanie mleczaków ma także czas, kiedy pojawiły się pierwsze mleczaki. Wymiana zębów mlecznych na stałe zęby nastąpi też szybciej w sytuacji, gdy zaniedbana została higiena jamy ustnej lub zęby objęte były próchnicą.

Kolejność, w jakiej wypadają mleczaki, najczęściej jest analogiczna do tej, w jakiej pojawiały się zęby mleczne. Jeżeli chodzi o czas, kiedy następuje wypadanie zębów mlecznych, można określić następujące terminy:

dolne jedynki (6-7 rok życia dziecka),
dolne dwójki (7-8 lat),
górne jedynki (6-7 lat),
górne dwójki (7-8 lat),
dolne kły (9-12 lat),
górne kły (10-12 lat).

Niekiedy może się zdarzyć, że pierwszy ząb mleczny wypadnie wcześniej. Nie jest to szczególny powód do niepokoju. Jednak w sytuacji, gdy pierwsze ząbki zaczną wypadać w okolicy 5. roku życia dziecka lub zdecydowanie za późno, należy udać się do gabinetu stomatologicznego. Zarówno późne ząbkowanie, jak i znaczne anomalie w okresach typowego wypadania zębów mlecznych mogą świadczyć o wielu różnych problemach zdrowotnych.

Zbyt szybka utrata zębów mlecznych może być objawem schorzeń dziąseł, ale też łuszczycy czy cukrzycy. Późna utrata zębów u małego dziecka może natomiast zwiastować problemy z tarczycą, krzywicę, niedobór witaminy D, mukowiscydozę czy nieprawidłowości występujące w budowie szczęki, taki jak np. wady zgryzu.

Dlatego zarówno zęby mleczne, jak i pojawiające się w ich miejscu zęby stałe należy kontrolować w gabinecie stomatologicznym w sposób regularny. W okresie wypadania mleczaków warto odwiedzać stomatologa co kilka miesięcy. Ponadto bardzo ważne jest, aby utrzymać odpowiedni i higieniczny stan jamy ustnej dziecka, a w szczególności zębów. Należy o nie dbać nie tylko poprzez szczotkowanie, ale również uczenie dziecka stosowania nici dentystycznej. Nauka prawidłowych nawyków w młodym wieku pozwoli wypracować odpowiednie praktyki higieniczne i właściwe dbanie o zęby stałe w przyszłości.

Ruszające się zęby mleczne – wyrywać czy zostawić?

Często zdarza się, że kiedy mleczaki zaczynają wypadać, najpierw przez kilka dni towarzyszy temu rozchwianie zęba, które może powodować niewielki ból, zwłaszcza przy spożywaniu pokarmów. O ile w przypadku zębów stałych to rzadkie zjawisko i zawsze udajemy się z takim problemem do stomatologa, o tyle przy mleczakach niekiedy zastanawiamy się, czy nie wyrwać zęba samodzielnie. Jest to o wiele łatwiejsze.

Jeżeli ząb mleczny sprawia duży problem i boli, warto udać się do stomatologa, który usunie go niemal bezboleśnie. Jeśli ząb jest już bardzo mocno rozchwiany, można go prawie dosłownie „wyciągnąć” z zębodołu. Wówczas dziecko powinno w tym miejscu zagryźć sterylny gazik na około 30 minut, aby powstrzymać ewentualne krwawienie. Wszelką pomoc, jak i regularne przeglądy, działania stomatologiczne i porady związane z uzębieniem mlecznym dostępne są w klinice stomatologicznej Dłucik Dental Clinic.